68 kuşağının öğrenci hareketi liderlerinden Deniz Gezmiş, 49 yıl önce bugün Ankara Merkez Kapalı Cezaevi’de idam cezası infaz edildi. Deniz Gezmiş ile arkadaşları; Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, 9 Ekim 1971’de 146/1 maddesi uyarınca idam cezasına çarptırıldı. Gezmiş, Aslan ve inan ile birlikte 6 Mayıs 1972 tarihinde, gece 1:00-3:00 arası, Ulucanlar Cezaevi'nde asılarak idam edildi.

 İnönü ve Ecevit ''ret'', Demirel ''kabul'' oyu kullandı  

-Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) ile ilgili davaya 16 Temmuz 1971’de başlandı, karar 9 Ekim 1971’de belli oldu. İdam kararları TBMM'de görüşülerek oylandı. Tasarının tümü açık oya sunuldu ve ad okunmak suretiyle oylar tespit edildi. Açık oylamaya 279 milletvekilinin katıldığı, 238 kabul, 53 ret, 6 çekimser oy çıktığı başkan tarafından ilan edildi. Cumhuriyet Senatosu tarafından 17 Mart 1972 tarihinde kabul edilen teklif, 25 Mart 1972 tarih ve 14139 sayılı Resmî Gazete de yayınlandı.

-Kararın, 23 Mart 1972 tarihinde Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasının ardından CHP, Anayasa Mahkemesi’ne yasanın usulden bozulması talebiyle gitti. 6 Nisan 1972’de Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idamlarını öngören yasaya CHP'nin itirazı kabul edilirken Anayasa Mahkemesi 3 idamla ilgili yasayı iptal etti. Mahkemeye göre ''yasa Meclisten, Anayasa’nın 85. maddesine aykırı biçimde'' çıkarılmıştı. 24 Nisan 1972’de toplanan Meclis, 2 çekimser, 48 ret oyuna karşı 273 oyla idamları "tekrar" kabul etti.

-Cumhuriyet Senatosu'ndaki görüşmelerde sergilenen tutum, bir önceki görüşmede olduğu gibi geçti. Yapılan oylamada 34 ret oyuna karşın 111 kabulle Senatodan geçti. Senatonun da kararı onaylamasıyla 6 Mayıs 1972’de Gezmiş, İnan ve Aslan hakkında idam kararları Ankara Cebeci Sivil Kapalı Cezaevi’nde yerine getirildi.  

-Oylamalarda CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, Zonguldak Milletvekili Bülent Ecevit ''ret'' oyu kullanırken Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel ''kabul''  yönünde kabul oyu kullandı.

Kanun No 1576

-Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın, ölüm cezalarına çarptırılmasına dair Başbakanlık tezkeresi, TBMM'nin 9 Şubat 1972 tarihinde toplanan 37. birleşiminde Adalet Komisyonuna havale edildi. Başbakanlık tezkeresi ve Adalet Komisyonu raporu, 8 Mart 1972 tarihinde toplanan 57. birleşimde gündeme alındı.

-Başbakan Nihat Erim tarafından 9 Şubat 1972 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulan yazı, Ankara Sıkıyönetim Komutanlığından alınan (31 Ocak 1972 gün ve AD. MÜŞ. 1972/392.7. sayılı) yazının, Türk Ceza Kanununun 146/1 maddesini ihlâl suçundan hükümlü bulunan Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’a ait mahkûmiyet ilâmı,  353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 244. maddesinin 3. fıkrası gereğince, ölüm cezalarının yerine getirilmesinin TBMM'nin kararına vabeste bulunduğu belirtilerek gereğine delâlet edilmesi istendiğinden, dizi pusulasına bağlı 4 karton dosya ve iddianame ile gerekçeli hüküm, Askerî Yargıtay Başsavcılığı’nın tebliğnamesi ve Askerî Yargıtay 2 nci dairesinin onama ilâmının, Anayasanın 64. maddesi gereğince ilişikte sunulduğunu belirtiyordu.

-TBMM'ye 7 Mart 1972 tarihinde sunulan Adalet Komisyonu Raporu ise aşağıdaki gerekçeyle ölüm cezalarının yerine getirilmesi hakkındaki kanunu içeriyordu. TBMM kaynaklarında yer alan  bilgilere göre, Meclis’in 10 Mart 1972 tarihinde Başkanvekili Fikret Turhangil başkanlığında toplanan 58. birleşiminin ilk gündem maddesi Deniz Gezmiş, Yusuf Arslan ve Hüseyin İnan’ın ölüm cezalarının infazına dair kanundu.

-Adalet Komisyonu Başkanı İsmail Hakkı Tekinel (İstanbul), komisyon adına, gündemin birinci görüşmesi yapılacak işler bölümünün 30 sıra numarasında kayıtlı 3/734 ve 744 sayılı Adalet Komisyonu raporunun gündemdeki diğer bütün işlere takdimen öncelikle görüşülmesini talep eden bir önergeyi TBMM Başkanlığı’na sundu.

Ecevit'ten eleştiri 

Takririn aleyhinde söz alan Bülent Ecevit, ''ilke olarak ölüm cezalarıyla ilgili bir görüşme maddesinin bu kadar öncelikle görüşülmek istenmesini doğru bulmadığını, ölüm cezasını gerektiren konuların, üzerinde uzun uzadıya düşünmeyi, vicdan muhasebesi yapmayı gerektiren konular olduğunu'' belirtti. 

Bu cümle üzerine AP sıralarından “Ne vicdanı?” sesleri yükseldi.