ABD Başkanı Joe Biden, bugün Rusya ve bazı Batılı ülkeler arasında yapılan tarihî mahkum takasını "diplomatik bir başarı" olarak nitelendirdi.

Rusya ve Batı, Soğuk Savaşın sona ermesinden bu yana yapılan en büyük mahkûm serbest bırakma anlaşması çerçevesinde bugün aralarında Amerikalı gazeteci Evan Gerşkoviç'in de bulunduğu 26 vatandaşını Türkiye'de takas etti. 

Anlaşma, Mart 2023'ten bu yana tutuklu bulunan Wall Street Journal muhabirinin yanı sıra 2018 sonundan bu yana Rusya'da casusluk yaptığı gerekçesiyle hapiste bulunan eski deniz piyadesi Paul Whelan'ı da kapsıyor.

Türkiye, Türk istihbarat servislerinin "Ankara'da son zamanların en büyük mahkum değişim operasyonunu gerçekleştirdiğini" belirterek, değişimin "yedi farklı ülkenin (ABD, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç, Rusya ve Belarus) cezaevlerinden 26 kişiyi" kapsadığını duyurdu.

Biden övdü

Washington'da Başkan Joe Biden, bu "tarihi" değişim için ABD müttefiklerinin aldığı "cesur ve yürekli kararlara" teşekkür ederek, özellikle Almanya ve Türkiye'nin rolünü övdü. 

Biden, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile tüm zamanların en düşük seviyesinde olan ilişkileri sorulduğunda, "Putin ile konuşmaya ihtiyacı olmadığını" söyledi.

Biden ayrıca, bugün serbest bırakılan Amerikalıların hapsedilmesine yol açan Rusya'daki "göstermelik yargılamaları" da kınadı. ABD Başkanı, "Rus yetkililer onları tutukladı ve göstermelik yargılamalarla meşru bir neden olmaksızın uzun hapis cezalarına mahkum etti" dedi. 

En büyük takas

Biden, serbest bırakılan üç Amerikan vatandaşının aileleriyle telefonla görüşebildiklerini de sözlerine ekledi.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, "Soğuk Savaştan bu yana hiç bu kadar çok insan bu şekilde değiş tokuş edilmemişti. Bildiğimiz kadarıyla bu kadar çok ülkenin katıldığı bir değişim de hiç olmamıştı" dedi. Jake Sullivan, Türkiye'nin sağladığı "önemli lojistik desteğe" de vurgu yaptı. 

Beyaz Saray ayrıca, Washington'un, Kremlin'in eski bir numaralı muhalifi Aleksey Navalni'nin şubat ayında Kuzey Kutbundaki bir hapishanede karanlık koşullar altında ölmeden önce anlaşmaya dahil edilmesi için çalıştığını belirtti.

On mahkum Rusya'ya nakledildi

Ankara, "Aralarında iki çocuğun da bulunduğu 10 mahkumun Rusya'ya, 13'ünün Almanya'ya ve üçünün de ABD'ye nakledildiğini” belirtti ve operasyona katılan yedi uçağın tamamının Türkiye’den ayrıldığını duyurdu.

Rus Güvenlik Servisi (FSB) "sekiz Rus vatandaşının ve iki küçük çocuğun" geri döndüğünü doğruladı. 

Kremlin ayrıca, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Rusya'da hüküm giyen ve Batı ile varılan anlaşma kapsamında serbest bırakılan 13 kişiyi affettiğini açıkladı.

Rus ajanı olduğu ifade edilen Vadim Krassikov Rusya'ya teslim edildi. Krassikov, Berlin'de eski bir Çeçen ayrılıkçı komutana düzenlenen suikast nedeniyle Almanya'da hapsedilmişti.

Belarus'ta "terörizm ve paralı askerlik" suçlarından hüküm giyen Alman Rico Krieger ve Ukrayna'da Moskova'ya atfedilen suçları kınadığı için 2022 sonunda Rusya'da sekiz buçuk yıl hapis cezasına çarptırılan Rus muhalif Ilia Yaçin de Almanya'ya dönecek.

Alman hükümeti, anlaşmanın "kolay olmadığını", ancak Moskova ve Minsk tarafından keyfi olarak hapsedilenlere yardım etmek için gerekli olduğunu söyledi. Serbest bırakılanların tam kimlikleri henüz kamuoyuna açıklanmadı. 

2022'den bu yana ilk takas

Jake Sullivan'a göre, Başkan Biden, Rusya ile takas süreci devam ederken bugün Evan Gerşkoviç, Paul Whelan, Rus muhalif Vladimir Kara-Murza ve Rusya'da tutuklu bulunan Radio Free Europe/Radio Liberty'den Rus-Amerikan gazeteci Alsu Kurmaşeva'nın ailelerini Beyaz Saray'da ağırladı.

Slovenya basınına göre, "iki çocuğun" 2022 yılı sonunda Slovenya'da tutuklanan ve koruyucu aileye verilen Rus casus çift Artem Viktoroviç Dultsev ve Anna Valerevna Dultseva'nın çocukları olduğu sanılıyor.

Bu, ABD'de tutuklu bulunan Rus silah kaçakçısı Viktor But'un serbest bırakılması karşılığında Rusya'da uyuşturucu suçlamasıyla tutuklu bulunan Amerikalı basketbolcu Brittney Griner'in Aralık 2022’de serbest bırakılmasından bu yana Moskova ile Batı arasında gerçekleşen ilk takas oldu.

ABD Baskı yapıyordu

ABD, 19 Temmuz'da Rusya'da "casusluk" suçlamasıyla yargılandıktan sonra 16 yıl hapis cezasına çarptırılan Evan Gerşkoviç'in serbest bırakılması için Moskova'ya baskı yapıyordu.

Gazeteci, ailesi ve arkadaşlarının yanı sıra Beyaz Saray da, davanın uydurma bir dava olduğunu belirterek, defalarca kınamıştı. 

Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü, "Evan Gerşkoviç'in 16 aylık çilesinin nihayet sona erdiğini öğrenmek, bizi son derece rahatlattı" açıklamasını yaptı.

Aleksey Navalni'nin iki yoldaşı, Lilia Çaniçeva ve Ksenia Fadeyeva da serbest bırakılanlar arasında. 

Rusya'da 2022 yılında süpermarket fiyat etiketlerini Ukrayna'ya yönelik saldırıyı kınayan mesajlarla değiştirdiği için tutuklanan sanatçı Aleksandra Skoçilenko ve genç Rus-Alman Kevin Lik de serbest bırakıldı.

ABD’de dolandırıcılıktan hüküm giyen Vladislav Kliuçin de serbest bırakılan mahkumlar arasında yer alıyor.