Freedom House’un yayımladığı yeni “İnternet Özgürlüğü” raporu, Türkiye’nin bu yıl da 100 üzerinden aldığı 31 puanla “özgür olmayan” ülkeler arasında yer aldığını ve Avrupa’da incelenen ülkeler arasında son sırada bulunduğunu ortaya koydu. 

Freedom House’un bugün yayımladığı “Freedom on the Net 2025: An Uncertain Future for the Global Internet” başlıklı raporuna göre, Türkiye, değerlendirmeye alınan 72 ülke içinde de 56’ncı sırada kalarak geçen yılki konumunu korudu.

Kuruluş, Türkiye’de internet özgürlüğünün “ciddî baskı altında” olduğunu belirterek, erişim engelleri, içerik kaldırma talepleri ve çevrimiçi ifade üzerindeki kısıtlamaların devam ettiğini bilirdi.

Raporda, kullanıcıların paylaşımları nedeniyle uzun süreli hapis cezalarına çarptırılma vakalarının geçen yıla kıyasla azalmasına rağmen, çevrimiçi alanda “sayısız kısıtlama” uygulandığı ifade edildi.

Rapor, tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’yla ilgili son gelişmeleri de örnek gösterdi. 

Freedom House, İmamoğlu’nun “Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi” adlı X hesabına “millî güvenlik ve kamu düzeni” gerekçesiyle erişim engeli girişiminde bulunulduğunu hatırlatarak, politik figürlere yönelik çevrimiçi erişim kısıtlamalarının sürdüğünü kaydetti. 

İmamoğlu’nun kişisel X hesabı da daha önce Türkiye’den erişime kapatılmıştı.

İmamoğlu’nun 19 Mart’ta gözaltına alınmasının ardından başlayan protestolar sırasında sosyal medya platformlarına erişimin yavaşlatıldığı ve yetkililerin internet sitelerini engellemek veya içerikleri kaldırmak için mahkemelere başvurduğu belirtildi. 

Freedom House ayrıca, hükümete yakın hesapların dezenformasyon faaliyetlerini sürdürdüğünü, gazetecilerin, aktivistlerin ve sosyal medya kullanıcılarının paylaşımları nedeniyle soruşturmalara ve davalara maruz kaldığını bildirdi. 

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) 2024 Ağustos’unda Instagram’a dokuz gün boyunca erişimi engellemesi de raporda yer aldı.

Küresel değerlendirmede internet özgürlüğünün üst üste 15 yıldır gerilediği ifade edilirken, rapora göre en özgür üç ülke İzlanda, Estonya ve Şili oldu.

En düşük puanları ise İran, Çin ve Myanmar aldı. Almanya ve ABD de puan kaybına uğrarken, her iki ülke için de siyasal baskılar, hukuki süreçler ve güvenlik temelli kısıtlamalar gerileme gerekçeleri arasında gösterildi.

Küresel boyutta

Rapora göre, küresel internet özgürlüğü 15’inci yıl üst üste düşüş gösterdi. Raporda, kitlesel protestoların bastırılması, artan sansür ve ifade özgürlüğüne yönelik tehditlerin internet özgürlüğünün gerilemesinde temel faktörler olduğu belirtildi.

Raporda incelenen 72 ülkeden 27’sinde çevrimiçi haklar kötüleşirken, yalnızca 17 ülkede iyileşme kaydedildi. 

Freedom House Başkanı Annie Boyajian, “Otoriter rejimler, muhalefeti susturmak için gözetim ve sansürü derinleştirdi. Bu eğilim devam ediyor ama geri dönüşsüz değil. Dünyanın dört bir yanında cesur insan hakları savunucularından ilham alıyoruz. Ancak kritik bir döneme ulaştık ve hükümetler ile özel sektör daha fazla adım atmazsa gerileme durmayacak” dedi.

Raporda, otoriter devletlerde baskının kötüleşmesine ek olarak, daha açık çevrimiçi ortamlarda da olumsuz gelişmeler gözlemlendi. 

Son 15 yılda internet özgürlüğünde en aşırı düşüşlerin görüldüğü ülkelerin hükümetleri (Mısır, Pakistan, Rusya, Türkiye ve Venezuela) iktidarlarına yönelik tehditlere yanıt olarak çevrimiçi ortam üzerindeki kontrollerini yoğunlaştırdı. 

Gürcistan, 100 puanlık ölçekte 4 puan kaybederek en büyük düşüşü gösterirken, Almanya ve ABD de üçer puanlık gerileme kaydetti.

Raporda, küresel ölçekte internetin giderek daha fazla kontrol ve manipülasyona açık hâle geldiği belirtiliyor ve hükümetler ile özel sektörün çevrimiçi hakları korumada daha aktif rol alması gerektiği belirtiliyor.