Hamas tarafından yönetilen sağlık bakanlığı, 7 Ekim'de Hamas öncülüğünde İsrail'e yapılan saldırıdan bu yana İsrail'in Gazze'deki askeri harekâtı sonucunda 40 binden fazla Filistinlinin öldüğünü açıkladı.

Bugün itibarıyla 40 bin 5 olarak açıklanan bu sayı, 2,3 milyonluk bölge nüfusunun yaklaşık yüzde 1,7'sine denk geliyor ki bu da savaşın insani maliyetinin bir başka acı göstergesi.

BBC’nin haberine göre, ölümlerin yanı sıra uydu görüntülerinin analizi, savaşın başlangıcından bu yana Gazze'deki binaların yaklaşık yüzde 60'ının hasar gördüğünü ya da yıkıldığını gösteriyor.

Sağlık Bakanlığı'nın öldürülen insan sayısına ilişkin rakamları siviller ve savaşçılar arasında ayrım yapmıyor. Ancak tespit edilen ölümlerin dökümü, ölenlerin çoğunun çocuk, kadın ya da yaşlı olduğunu gösteriyor.

İsrail ordusu bu ay BBC'ye “savaş sırasında 15,000'den fazla teröristin öldürüldüğü” açıklamasını yaptı. 

Uluslararası gazetecilerin Gazze'ye bağımsız olarak girmeleri İsrail tarafından engellendiği için her iki tarafın da rakamlarını doğrulamak mümkün olmuyor.

Geçmişte Gazze Sağlık Bakanlığı'nın rakamları çatışma dönemlerinde yaygın olarak kullanılmış ve BM ve uluslararası kuruluşlar tarafından güvenilir olarak görülmüştü.

Bakanlık sadece hastanelerde kayıt altına alınan ölümleri sayıyor ve bunları isimler, kimlik numaraları ve diğer ayrıntılarla birlikte merkezi bir sisteme giriyordu.

Ancak geçen yılın sonlarında Sağlık Bakanlığı, morgların dolup taşması, hastanelerin içinde ve çevresinde yaşanan çatışmalar ve zayıf internet ve telefon bağlantısı nedeniyle etkin bir şekilde çalışamaz hale geldi.

Gazze'deki Hamas Hükümeti Medya Ofisi (GMO) “güvenilir medya”da yer alan haberler de dahil olmak üzere ölüm sayılarını yayınlamaya başladı. BM kuruluşları, güncellemeler mevcut olduğunda Sağlık Bakanlığı rakamlarının yanı sıra veri dökümlerine bunu da dahil ediyor. 

Son zamanlarda Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, savaşta öldüğü bildirilen kişileri, aile üyeleri tarafından çevrimiçi olarak bildirilenler de dahil olmak üzere, genel çetelesine dahil etmeye başladı. Bununla birlikte, kimliği belirlenemeyen cesetlerin sayısını da toplam ölü sayısı içinde ayrı ayrı sayılıyor. 

BM şimdi bu rakamları yetkililere atfederek aktarıyor ve Gazze ekiplerinin sahadaki koşullar ve ölümlerin çokluğu nedeniyle bunları bağımsız olarak doğrulayamayacağını belirtiyor. 

İsrail bu bilgilerin güvenilirliğini sürekli olarak sorguladı. Mayıs ayında Dışişleri Bakanı Israel Katz bu bilgileri “bir terör örgütünün sahte verileri” olarak tanımladı.

Enkaz altında kalan cesetler

Bazı uzmanlar Gazze'deki savaşın doğrudan bir sonucu olarak ölen insanların gerçek sayısının çok daha yüksek olabileceğini, yerel yetkililerin İsrail hava saldırılarının vurduğu binaların enkazı altında yaklaşık 10 bin cesedin kaldığını tahmin ettiğini söyledi.

Çatışmalar dursa bile araştırmacılar, savaşın doğrudan sonucu olarak ölen insan sayısına ek olarak, hastalık ve açlık gibi dolaylı nedenlerle çok daha fazla insanın ölebileceğine dikkat çekiyor.

Nihayetinde savaş sona erdiğinde, cesetlere ulaşma ve kayıpların izini sürme çabaları, savaşçılar için bir rakam da dahil olmak üzere öldürülenlerin sayısı hakkında daha net bir fikrin ortaya çıkmasını sağlayabilecek. BM ve hak gruplarının yanı sıra İsrail ordusunun da kendi soruşturmalarını yürütmesi beklenebilir.

Uydu görüntülerinin analizi, savaşın başlangıcından bu yana Gazze'deki binaların yaklaşık yüzde 59,3'ünün hasar gördüğünü ya da yıkıldığını gösteriyor.

Hasar analizi

New York Şehir Üniversitesi'nden Corey Scher ve Oregon Eyalet Üniversitesi'nden Jamon Van Den Hoek tarafından gerçekleştirilen hasar analizi, görüntüleri karşılaştırarak binaların yüksekliğinde ya da yapısında meydana gelen ani değişiklikleri ortaya çıkarıyor.

Uzman analizine göre güneydeki Refah kenti Mart ayından bu yana hasarlı bina sayısında en fazla artışın yaşandığı yer oldu.

Yıkımın büyük kısmı İsrail'in 6 Mayıs'ta şehre saldırı başlatmasının ardından meydana geldi. Ordu, bölgenin kontrolünü ele geçirmenin ve kalan Hamas taburlarını ortadan kaldırmanın savaş hedeflerine ulaşmak için çok önemli olduğunu söylüyor.

BBC ‘nin tarafından analiz edilen uydu görüntülerinde, özellikle Mısır sınırı ile kuzey ve güneydeki mahalleler olmak üzere kentin büyük bölümünün harabeye döndüğü görülüyor.

BBC tarafından doğrulanan sosyal medya videoları ve İsrail ordusu tarafından paylaşılan görüntüler, Refah'taki bölgelerin hava bombardımanının yanı sıra İsrail güçlerinin karadaki yıkımı nedeniyle hasar gördüğünü veya yıkıldığını gösteriyor.

Uydu görüntüleri Filadelfiya  koridoru olarak adlandırılan ve Mısır ile 14 km'lik sınır boyunca uzanan tampon bölge boyunca arazinin temizlendiğini gösteriyor.

BBC'nın görüntüler üzerinde yaptığı analiz, koridor boyunca bina temizliğinin yapıldığı çeşitli bölgelerde İsrail askeri araçlarını gösteriyor. Bunlar arasında sınırın sahille birleştiği yerde bulunan ve Refah operasyonunun başlamasından sonraki bir ay içinde dümdüz edilen küçük bir mahalle de var.

Bir İsrail askeri tarafından çekilen kara görüntüleri de bölgede daha sonra bir gözlem kulesi inşa edildiğini gösterdi.

Operasyon ayrıca sınır kapısı, birkaç büyük cami ve şehrin ana pazarını da içeren Refah'ın önemli simgelerini de yok etti.

7 Mayıs'ta BBC tarafından doğrulanan videolarda İsrail tanklarının Refah sınır kapısındaki “Gazze'ye Hoş Geldiniz” tabelasını ezdiği görülüyor. Aynı tarihte yayınlanan videoda Abrar camisinin mavi kubbesinin de hasar gördüğü görülüyordu. Daha sonra çekilen uydu görüntüleri binanın daha sonra yıkıldığını gösterdi.

Sosyal medyada 27 Haziran'da paylaşılan bir başka videoda ise bir zamanlar Refah'ın meşhur El Necme kavşağı etrafında yoğunlaşan yollar ve yeşil çimenlikler şimdi çalkalanıyor ve yakındaki binalar ağır hasar görüyordu.

Savaş, binlerce Hamas savaşçısının 7 Ekim'de İsrail'in güneyine girerek İsrail rakamlarına göre yaklaşık 1.200 kişiyi öldürmesi ve 251 rehineyi ele geçirmesiyle başladı.