Suriye’de Beşar Esad rejiminin devrilmesinin üzerinden bir yıl geçerken, ülke kamuoyu eski liderin işlediği suçlar nedeniyle yargılanıp yargılanamayacağını tartışıyor. 

Ancak on yılı aşkın bir iç savaşın ardından Moskova’da sürgünde yaşayan Esad’ın Suriye’ye iade edilmesi ihtimali zayıf görünüyor.

Uzmanlara göre, Rusya’nın böyle bir adım atması kendi çıkarlarına aykırı. 

Tarihçi Taline Ter Minassian, Esad’ın teslim edilmesinin “Rusya’nın diğer müttefiklerine, özellikle Afrika’daki ortaklarına, son derece olumsuz bir mesaj vereceğini” söylüyor. 

Orta Doğu’daki Rus çıkarları üzerine çalışan Igor Delanoë ise bunun Moskova açısından ciddi bir “itibar kaybı” anlamına geleceğini belirtiyor.

Yeni Suriye yönetiminin lideri Ahmed Şara’nın, kamuoyu baskısı nedeniyle Esad’ın iadesini talep etmemesi düşünülemez. Zira Esad, 500 binden fazla insanın ölümünden ve nüfusun yarıdan fazlasının yerinden edilmesinden sorumlu tutuluyor. Ancak bu talep daha çok müzakere aracı olarak görülüyor.

Rusya, Suriye’deki stratejik çıkarlarını korumaya odaklanmış durumda. Bunların başında Tartus’taki deniz üssü ve Hmeymim’deki hava üssü geliyor.

Uzmanlara göre, Hmeymim üssü, Moskova’nın Afrika’ya yönelik askeri ve lojistik faaliyetlerinde kritik bir geçiş noktası niteliğinde.

Ekonomik cephede de Rusya’nın elinde güçlü kozlar bulunuyor. Suriye’nin yeniden inşasının maliyetinin Dünya Bankası tahminlerine göre 216 milyar doları aşabileceği belirtilirken, Şam’ın Moskova’ya her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. 

Rusya, askerî üsler için kira ödemesinin yanı sıra yeniden imar projeleri ve enerji sektöründe işbirliğine hazır olduğunu açıkça dile getiriyor.

Suriye’nin gıda tedarikinin önemli bir bölümü Rusya’ya bağlıyken, elektrik altyapısının da büyük ölçüde Rus teknik desteğine ihtiyaç duyduğu ifade ediliyor. 

İç savaş ve bombardımanlar sonucu harap olan enerji altyapısı nedeniyle ülkede günde 20 saati aşan elektrik kesintileri yapılıyor.

Öte yandan, Moskova’nın askerî varlığı, yeni Suriye yönetimi tarafından caydırıcı bir unsur olarak da görülüyor. 

Rus birliklerinin, İsrail sınırına yakın Golan bölgesinde yeniden konuşlandırılması talep edilirken, bunun olası çatışmaların önüne geçmeyi amaçladığı belirtiliyor.

Tüm bu faktörler, Kremlin’in Beşar Esad’ı Suriye’ye teslim etmesinin neden yakın vadede gündemde olmadığını ortaya koyuyor.