Modern yaşamın her anına sinen dijital uyaranlar dikkat kapasitesini hızla aşındırıyor, uzmanlar dikkat kaybının ülke çapında yaşanan görünmez bir erozyon olarak niteliyorlar

Okan Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. İlker Çayla, günlük yaşamdaki dijital uyarınların etkisini anlatırken şunları söyledi: 

“Sabah kahvemizi hazırlayana kadar bile telefonumuza birkaç bildirim düşüyor, bir WhatsApp grubunda mesajlar artıyor, sosyal medyada trendler değişiyor. Daha güne başlarken bile zihnimiz parçalanmış bir halde oluyor. Reklam panoları, klaksonlar, bildirimler derken dikkat dağınıklığı artık olağan bir ruh hâli haline geliyor. Amerikan Psikoloji Derneği’nin son çalışmasına göre kişinin izlediği kısa video sayısı artıkça dikkat ve dürtü kontrolü de kötüleşiyor.”

400 yakın farklı uyarıcı 

Çayla, İstanbul trafiğinde bireyin yaklaşık 400 farklı uyarıcıyla karşılaştığını, akşam saatlerinde ise evlerde televizyon açıkken insanların yüzde 70’inin telefonu, yarısının ise tabletini kullanmaya devam ettiğini söyledi. Çayla, "tek ekrana odaklanmanın neredeyse nostaljik bir anı haline geldiğini" belirtti.  

Kesintisiz odaklanma süresi 6 dakika

Liseli gençlerle yapılan araştırmaların da çarpıcı sonuçlar barındırdığını belirten İlker Çayla, “Gençlerin yüzde 75’i, soruyu çözerken bile telefonunun titreşimini düşünmeden edemediğini söylüyor” dedi. 

Eğitim ortamlarında kesintisiz odaklanma süresinin 6 dakikaya kadar düştüğünü ifade eden Çayla, aynı anda birden fazla ekrana maruz kalmanın “dinlenemeyen bir zihin ritmi” yarattığını kaydetti. 

Her bir dakikada ortalama 20 içerik tüketiliyor

Haber okuma alışkanlıklarının da dikkat erozyonunun bir başka göstergesi olduğunu anlatan Çayla, insanların haber sitelerinde ortalama 6 saniye kaldığını belirti ve “Bu hızda hiç bir şeye gerçekten odaklanmamız mümkün değil” dedi. 

Sosyal medya platformlarında 1 dakikada ortalama 20 içerik tüketildiğini dile getiren Çayla, aile yemeklerinde gençlerin yüzde 90’ının her 10 dakikada bir telefonuna baktığını söyledi. 

Dikkat kaybının bireysel bir zafiyet değil, toplumsal bir dönüşümün sonucu olduğuna dikkat çeken Çayla, “Yaşam temposu, ekonomik baskı, dijital platformların tasarımı ve eğitim sistemi birleştiğinde ortaya çok daha büyük bir toplumsal sorun çıkıyor” dedi. 

Görünmez erozyon

Dr. İlker Çayla, dikkat krizinin, Türkiye gibi genç nüfuslu ülkelerde toplumsal dayanıklılık ve kamusal tartışma kültürü açısından kritik bir tehdit oluşturduğunu kaydetti. 

Yayla, dikkati koruyan bir toplumsal ekosistemin önemini “Dikkati korumak aslında toplumun geleceğini korumaktır” dile getirdi. 

Eğitimden iş yaşamına, dijital platformlardan aile içi iletişime kadar dikkat kapasitesini güçlendirecek bir dönüşüme ihtiyaç olduğunu belirten Dr. Çayla, dikkat kaybının ülke çapında yaşanan görünmez bir erozyon olduğunu ve bu kaybı fark etmenin hem bireysel zihinsel sağlığı hem de toplumsal düşünme kapasitesini korumak açısından hayati olduğunu söyledi.