Güney Kafkasya'nın karmaşık jeopolitik dinamikleri, Ermenistan, Azerbaycan ve İran'ın karmaşık bir güç oyununa girmesiyle gelişmeye devam ediyor. 

Son gelişmeler, Azerbaycan’ı Nahçıvan’a bağlayacak bir kara yolu önerisi olan Zengezur Koridoru konusunda Azerbaycan ve İran'ın zıt tutumlarını bir kez daha ortaya koyuyor. Bu koridor, İran'ın projeye şiddetle karşı çıkması ve daha geniş jeopolitik amaçları hakkında soru işaretleri yaratmasıyla çekişmenin odak noktası haline geldi.

Eurasiareview’in analiz haberine göre, İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, Tahran'ın Azerbaycan'ın Zengezur Koridoru'nu kurma çabalarına şiddetle karşı olduğunu bir kez daha teyit etti. Mesud Pezeşkiyan’ın yemin törenine katılmak üzere Tahran'ı ziyaret eden Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşen Hamaney, “Ermenistan'ın toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini” söyledi. “Zenzegur Koridoru'nun Ermenistan'a zarar vereceğini ve bu tutumun İran'ın daha geniş bölgesel stratejisiyle uyumlu olduğunu” savundu. 

Dini lider "İran İslam Cumhuriyeti'nin Zenzegur Koridoru'nun Ermenistan'ın yararına olmadığını düşündüğünü" söyledi.

İran, etkisinin azalmasından kaygılı

Ermenistan'ın Zenzegur (Syunik) vilayetinden geçerek Azerbaycan ve onun dış bölgesi Nahçıvan arasında hayati bir bağlantı kurması öngörülen Zenzegur Koridoru, önerildiği günden bu yana tartışma konusu oldu. 

İran'a göre bu koridor, stratejik çıkarları için önemli bir tehdit oluşturuyor. Zira bu güzergahın potansiyel olarak kurulmasının sadece Azerbaycan'ın Türkiye ile bağlantısını arttırmakla kalmayacak, aynı zamanda Ermenistan'a doğrudan kara erişimini güçleştirerek İran'ın bölgesel etkisini de azaltacağını iddia ediyor. 

Barış anlaşması zemini

İran, Zengezur Koridoru'na yönelik sert muhalefetini yinelerken Azerbaycan, Ermenistan ile yürüttüğü barış görüşmelerinde önemli ilerlemeler kaydetti. Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın özel görevlerden sorumlu temsilcisi Elçin Amirbayov, ABD merkezli Hudson Enstitüsü'nde düzenlenen çevrimiçi bir seminerde bu ilerlemeye dikkat çekti. Her iki ülkenin de bir barış anlaşması imzalamaya her zamankinden daha yakın olduğunu belirten Amirbayov, onlarca yıllık düşmanlığın sona erdirilmesi ve Güney Kafkasya'da istikrarın teşvik edilmesi için tarihi bir fırsat olduğunu söyledi. 

Zengezur Koridoru, Azerbaycan tarafından bölgede uzun vadeli istikrar ve refahın sağlanmasını amaçlayan barış sürecinin önemli bir unsuru olarak görülüyor. 

Eleştirmenler Tahran'ın Zenzegur Koridoru'na karşı çıkmasının Ermenistan'ın toprak bütünlüğünü korumaktan ziyade kendi stratejik çıkarlarını korumakla ilgili olduğunu savunuyor. İran, koridoru karşı çıkarak Azerbaycan ve Türkiye'nin bölgesel nüfuzlarını arttırmalarını engellemeyi ve böylece Güney Kafkasya'da kendi nüfuzunu korumayı amaçlıyor.

Bölgesel stratejik hesaplar

Siyasi yorumculara göre, Zengezur Koridoru etrafında devam eden gelişmeler sadece bölgesel bağlantıyla ilgili değil; birden fazla oyuncuyu içeren daha geniş bir jeopolitik mücadeleyi yansıtıyor. İran'ın koridor konusundaki endişesi, tarihsel olarak önemli bir rol oynadığı bölgede nüfuzunu kaybetme korkusuyla bağlantılı. Koridor kurulursa Türkiye-Azerbaycan eksenini güçlendirecek ve bu süreçte İran'ı potansiyel olarak kenara itecek.

Azerbaycan'ın bakış açısına göre Zengezur Koridoru, Nahçıvan'a giden stratejik bir can damarı ve daha geniş jeopolitik stratejisinin kritik bir bileşenini temsil etmektedir. Koridor, Türkiye ile daha fazla ekonomik ve siyasi entegrasyonu kolaylaştıracak ve Azerbaycan'ın Güney Kafkasya ve ötesindeki konumunu güçlendirecek. Bu stratejik hesaplama, Azerbaycan'ın Ermenistan ile bir barış anlaşması imzalamaya yönelik diplomatik çabalarında açıkça görülüyor ve koridor müzakerelerin kilit unsurlarından birini oluşturuyor.

Azerbaycan ve Ermenistan bir barış anlaşmasına yaklaştıkça, Zengezur Koridoru'nun kaderi bölgenin geleceğinin şekillenmesinde belirleyici bir rol oynayacak. Bu jeopolitik çekişmenin nasıl gelişeceği bölgenin gelecekteki yörüngesini belirleyecek ve ilgili tüm paydaşlar için önemli sonuçlar doğuracak.